+(47) 23 89 88 63
Rozwój sztucznej inteligencji w miejscu pracy wiąże się z ryzykiem dla zdrowia psychicznego pracowników. Przeciążenie poznawcze, konflikty i wypalenie zawodowe nasilają się w niektórych zawodach. Psychologowie pracy apelują do pracodawców, by przewidywali te problemy, zanim się pojawią.
Wypalenie zawodowe związane ze sztuczną inteligencją dotyka szczególnie pracowników najbardziej zaangażowanych, którzy zmagają się z przeciążeniem poznawczym i rosnącymi wymaganiami dotyczącymi wydajności.
W pigułce
- Badanie Boston Consulting Group opisane w „Harvard Business Review”: 14 proc. pracowników korzystających z AI doświadcza „przegrzania mózgu” (AI Brain Fry), w marketingu – co czwarty.
- Osoby dotknięte tym zjawiskiem popełniają o 39 proc. więcej poważnych błędów i częściej myślą o odejściu z pracy.
- W Norwegii 53 proc. pracowników przyznaje, że niedawno doświadczyło wypalenia (ManpowerGroup, Global Talent Barometer 2026).
- Raport dla norweskiego rządu ostrzega: AI może zwiększać tempo pracy, kontrolę i stres – jeśli firmy nie zmienią sposobu zarządzania.
„Problem pojawia się bardzo szybko”
Sztuczna inteligencja przenika wszędzie – także do gabinetów terapeutów. Pacjenci zmagający się z problemami psychicznymi wspominają o niej często już po kilku sesjach. – Pacjenci nie przychodzą do mnie z myślą „o sztucznej inteligencji”, ale temat pojawia się bardzo szybko, gdy tylko zagłębimy się w szczegóły, często ku ich własnemu zaskoczeniu – opowiada nam jedna z terapeutek.
Co ją uderza? – Najbardziej dotknięci są ci, którzy traktowali AI jako inteligentne narzędzie oszczędzające czas i nie zdawali sobie sprawy z tego, co dzieje się pod powierzchnią: ze strachu przed byciem niepotrzebnym, wstydu, że nie rozumie się już własnej pracy, poczucia winy z powodu oddania zadania maszynie bez namysłu – albo przeciwnie, ulgi, o której wstydzą się mówić – wyjaśnia.
Wypalenie związane z AI nie różni się zasadniczo od klasycznego wyczerpania psychicznego. Tak jak ono dotyka przede wszystkim najbardziej zaangażowanych pracowników.
Przeczytaj także: MEDIA TECHNICZNE: WEDŁUG GOLDMAN SACHS CHATGPT I SZTUCZNA INTELIGENCJA ZAGRAŻAJĄ 300 MILIONOM MIEJSC PRACY NA CAŁYM ŚWIECIE
„AI brain fry”: badanie z USA
Pogorszenie zdrowia psychicznego związane z AI zostało dobrze opisane w Stanach Zjednoczonych, gdzie firmy najszybciej wdrażają te narzędzia. W marcu 2026 roku „Harvard Business Review” opublikował artykuł „When Using AI Leads to ‘Brain Fry’” (5 marca 2026), oparty na badaniu Boston Consulting Group przeprowadzonym w styczniu wśród 1488 pełnoetatowych pracowników w USA.
Autorzy – zespół BCG pod kierunkiem Julie Bedard i Gabrielli Rosen Kellerman – nazywają zjawisko „AI Brain Fry” (dosłownie: „przegrzanie mózgu przez AI”). Definiują je jako zmęczenie psychiczne wynikające z nadmiernego korzystania z narzędzi AI lub ich nadzorowania ponad możliwości poznawcze człowieka. Badani opisywali „szum” w głowie, mgłę umysłową, trudności z koncentracją, wolniejsze podejmowanie decyzji i bóle głowy.
Co mówią liczby?
- 14 proc. badanych korzystających z AI doświadcza „AI Brain Fry”.
- Najczęściej w marketingu (ok. 25 proc.) i HR (19 proc.), najrzadziej w działach prawnych (ok. 5 proc.).
- U osób dotkniętych tym zjawiskiem zmęczenie decyzyjne jest o 33 proc. wyższe, a poważnych błędów jest o 39 proc. więcej.
- Chęć odejścia z pracy rośnie z 25 do 34 proc.
- Produktywność rośnie przy jednym–dwóch narzędziach AI, najwyższa jest przy trzech, a przy czterech i więcej spada.
Badanie pokazuje też drugą stronę: tam, gdzie AI przejmuje powtarzalne zadania, wskaźnik wypalenia jest o 15 proc. niższy. Pomaga też przełożony, który odpowiada na pytania o AI, oraz firma, która dba o równowagę między pracą a życiem prywatnym – to drugie wiąże się z o 28 proc. niższym zmęczeniem psychicznym. Trzeba jednak pamiętać, że dane opierają się na deklaracjach pracowników, a BCG sam doradza firmom we wdrażaniu AI.
Zadbaj o zdrowie i bezpieczeństwo pracowników
BHT, HMS i kursy dla firm w Norwegii – ocena ryzyka, w tym psychospołecznego, procedury i szkolenia.
BHT I KURSY HMS DLA FIRM »Zjawisko dociera do Norwegii
Norweskie dane pokazują, że grunt jest podatny. Według raportu ManpowerGroup Global Talent Barometer 2026 – Norway, w którym wzięło udział 538 pracowników z Norwegii (na 13 918 z 19 krajów):
- 53 proc. norweskich pracowników przyznaje, że niedawno doświadczyło wypalenia zawodowego – głównie z powodu stresu (27 proc.) i nadmiaru pracy (19 proc.),
- 41 proc. odczuwa silny stres na co dzień (średnia światowa: 49 proc.),
- 39 proc. regularnie korzysta z AI w pracy (na świecie: 45 proc.),
- 61 proc. nie przeszło w ostatnich sześciu miesiącach żadnego szkolenia.
Norwegowie mniej boją się utraty pracy przez AI niż inni – obawia się jej 26 proc. badanych, wobec 46 proc. w innych krajach. – To nie jest problem technologiczny, to wezwanie do przywództwa – podsumowuje Becky Frankiewicz, prezes i dyrektor ds. strategii ManpowerGroup.
Chroń swoich pracowników – i swoją firmę
Ubezpieczenie zdrowotne (Helseforsikring) i ubezpieczenia pracownicze w Norwegii – szybsza pomoc lekarska i psychologiczna, krótsze zwolnienia.
UBEZPIECZENIE PRACOWNIKÓW »Raport dla norweskiego rządu
Ministerstwo Pracy i Integracji (Arbeids- og inkluderingsdepartementet) przedstawiło w czerwcu 2026 roku raport, o którym pisał rząd w komunikacie „Ny rapport: KI kan utfordre arbeidsmiljøet” („Nowy raport: AI może być wyzwaniem dla środowiska pracy”). Opracowanie „KI og arbeidsliv – en litteraturgjennomgang” (NF-rapport 7/2026) przygotowali Stian Bragtvedt i Cheshta Arora z instytutu Nordlandsforskning na podstawie przeglądu 100 badań naukowych.
Wnioski są ostrożne. AI może przejmować monotonne zadania i zmniejszać obciążenie umysłowe. Przeważają jednak obawy: algorytmy narzucające tempo i treść pracy zwiększają jej intensywność, ograniczają kontakt ze współpracownikami i przełożonymi, a stały nadzór i kontrola zmniejszają samodzielność oraz mogą prowadzić do stresu, lęku i wypalenia. Gdy AI przejmuje zadania ważne dla tożsamości zawodowej, pracownicy mogą tracić poczucie sensu pracy.
Autorzy zalecają m.in. przejrzystość i udział pracowników we wdrażaniu AI, regularną kontrolę systemów, szkolenia dla wszystkich oraz zachowanie kontaktów międzyludzkich w pracy.
Przeczytaj także: BEZROBOCIE W NORWEGII: 6 WSKAZÓWEK, JAK UNIKNĄĆ DEPRESJI, GDY POSZUKIWANIE PRACY SIĘ PRZECIĄGA
Konflikty narastają
Psycholodzy pracy obserwują wzrost konfliktów w miejscu pracy. Ich zdaniem to kolejny objaw intensyfikacji pracy, która przyspieszyła po pandemii, a AI ją pogłębia. – Prowadzi to do mniejszej liczby okazji do regulowania silnych emocji, a tym samym do większej liczby konfliktów – słyszymy.
Doradcy biznesowi zauważają, że obietnica AI – odciążenie pracowników – często się nie spełnia. – Rolą firmy jest zwiększanie produktywności, więc czas zaoszczędzony dzięki modelom wykorzystuje się na zwiększenie produkcji – mówi jeden z nich. Jego klient z branży technologicznej wprowadził dla działu sprzedaży dodatkowy cel, osiągalny tylko z pomocą AI. W programowaniu ten sam klient chce odzyskać inwestycję, likwidując 20–25 proc. stanowisk.
Programiści w roli nadzorców
Szczególnie mocno odczuwają to programiści pracujący z agentami AI – systemami, które samodzielnie wykonują serię zadań i podejmują decyzje. W jednej z firm technologicznych przedstawiciele pracowników zgłosili, że część programistów jest na skraju wypalenia. Uruchamiali jednego agenta, potem drugiego i trzeciego, a potem musieli poprawiać wyniki pierwszego. To wyczerpujące przeciążenie poznawcze. Programiści skarżyli się też na przejście od tworzenia do nadzorowania – pracy, którą uznali za bardziej wymagającą.
Przeczytaj także: FIRMA W NORWEGII | WŁAŚCIWA TAKTYKA OCHRONY TWOICH AKTYWÓW
„Proletaryzacja poznawcza”
Badacze wpływu AI na edukację i biznes widzą ryzyko zarówno dla ludzi, jak i dla organizacji. – Menedżerowie muszą dopilnować, by pracownicy biegle posługujący się narzędziami nie przejmowali obciążenia, z którym inni sobie nie radzą – podkreślają.
Pojawia się też zjawisko nazywane „proletaryzacją poznawczą”. Dobrą analogią jest GPS w taksówkach: po kilku miesiącach kierowcy nie potrafili już jeździć bez niego. Człowiek uzależnia się od maszyny. Psycholodzy widzą to zwłaszcza w firmach doradczych: – Młodszych konsultantów zastępują narzędzia, które dostarczają menedżerom średniego szczebla właściwych danych, ale ci stopniowo tracą zdolność ich rozumienia i wykorzystywania.
Przeczytaj także: FIRMA W NORWEGII: PODEJMOWANIE DECYZJI JAKO NAJBARDZIEJ WIDOCZNA CECHA LIDERA
Ryzyko organizacyjne, nie technologiczne
Eksperci nie demonizują samej technologii. Ryzyko ma charakter organizacyjny. Badania pokazują, że AI w niektórych przypadkach nie tylko zwiększa produktywność, ale też zmniejsza obciążenie przy części zadań, zwłaszcza u mniej doświadczonych pracowników.
– Czas zaoszczędzony przez maszynę służy zdrowiu tylko wtedy, gdy zostaje przeznaczony na regenerację albo jakość – szkolenia czy wymianę doświadczeń. Jeśli od razu zamienia się go w wyższe cele ilościowe, tempo pracy rośnie – mówi jedna z ekspertek.
Dla zarządów to nie tylko sprawa HR. Zdrowie psychiczne pracowników, utrata kompetencji i odpowiedzialne wdrażanie AI stają się częścią ryzyka operacyjnego firmy – obok cyberbezpieczeństwa czy zależności od dostawców technologii.
AI w firmie bez nowych ryzyk?
Doradztwo i usługi związane z ryzykiem w Norwegii – ocena ryzyka operacyjnego, ciągłość działania i odpowiedzialne wdrażanie zmian. SJØLYST INVESTORS AS, Oslo.
POROZMAWIAJ Z SJØLYST INVESTORS AS »Co mogą zrobić pracownicy i pracodawcy?
Istnieją też sposoby na poziomie indywidualnym. Jedna z ekspertek stosuje „higienę pracy”: poza intensywnymi okresami pracy z AI rezerwuje w tygodniu czas na całkowite odłączenie, stawiając na pierwszym miejscu kontakty z ludźmi.
Automatyzacja może też odciążać – eliminując powtarzalne i męczące zadania. Szczególnie w zawodach sezonowych, takich jak doradcy podatkowi, audytorzy czy specjaliści ds. płac, AI może zmniejszyć obciążenie w okresach szczytu. – Sztuczna inteligencja jest jak małe dziecko z długą pamięcią. Trzeba ją trzymać za rękę, bo inaczej zacznie psuć zabawę – mówi jedna z menedżerek.
Przeczytaj także: UBEZPIECZENIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ W NORWEGII (BEDRIFTSFORSIKRING): JAKIE POLISY FIRMA MIEĆ MUSI, A JAKIE MIEĆ POWINNA
Dla pracodawców
- Nie zamieniaj automatycznie czasu zaoszczędzonego przez AI na wyższe cele – część przeznacz na szkolenia i regenerację.
- Nie mierz wyników pracowników tym, jak intensywnie korzystają z AI.
- Ogranicz liczbę narzędzi i agentów, które jedna osoba nadzoruje jednocześnie.
- Uwzględnij AI w ocenie ryzyka psychospołecznego w systemie HMS – norweska ustawa o środowisku pracy (Arbeidsmiljøloven) obejmuje także obciążenia psychiczne.
- Włącz pracowników i ich przedstawicieli we wdrażanie AI.
Przeczytaj także: ZDROWIE | BRAK AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ MOŻE BYĆ BARDZO DROGI
Dla pracowników
- Wyznacz w tygodniu czas bez ekranów i bez AI.
- Mów przełożonemu, gdy obowiązków przybywa szybciej, niż oszczędzasz czas dzięki AI.
- Nie bój się prosić o szkolenie – to obowiązek dobrego pracodawcy, nie łaska.
- Przy objawach wypalenia porozmawiaj z lekarzem rodzinnym (Fastlege) – w Norwegii możesz dostać zwolnienie lekarskie (Sykemelding). Więcej porad znajdziesz w dziale Zdrowie w Norwegii.
Przeczytaj także: CYBERBEZPIECZEŃSTWO | ZAKŁÓCENIA W BIZNESIE I INCYDENTY CYBERNETYCZNE NAJPOWAŻNIEJSZYM RYZYKIEM DLA WIĘKSZOŚCI FIRM
(© LOCALMARKET GROUP)
.png)
