„Postanowiłem nie przedłużać umowy z moim wspólnikiem” – mówi nam Tobias, starszy adwokat (Senior Advokat) z Oslo. W ekspresowym tempie sztuczna inteligencja przenosi kancelarie prawne z tradycjami do nowego, zupełnie nam nieznanego świata.
W pigułce
- AI wykonuje w kilka minut pracę, która zajmowała młodszemu prawnikowi godziny – a nawet cały dzień.
- Rutynowe zadania młodszych prawników przejmuje AI, a nowe firmy konkurują niższymi cenami.
- W Norwegii do Sądu Najwyższego (Høyesterett) trafiło pismo z przepisami wymyślonymi przez AI.
- Za każde pismo odpowiada prawnik – nie algorytm.
- Według Deloitte, jednej z największych firm doradczych i prawniczych na świecie, 85% szefów działów prawnych spodziewa się zmiany sposobu wyceny usług kancelarii.
Wpływ AI na zawody: w pierwszym materiale cyklu koncentrujemy się na prawnikach. Uniwersalne modele sztucznej inteligencji, takie jak Claude (Anthropic) i ChatGPT (OpenAI), oraz wyspecjalizowane platformy prawnicze, takie jak norweski PONS, zmieniają sposób analizy dokumentów, wyszukiwania informacji i przygotowywania pism. W dyskusji o AI i bezpieczeństwie danych pojawiają się również rozwiązania nastawione na prywatność, takie jak Lumo od Proton. Technologia coraz mocniej wpływa na codzienną praktykę prawniczą i podważa tradycyjne modele biznesowe kancelarii. Oto spojrzenie od wewnątrz kancelarii prawnych.
– Sztuczna inteligencja pozwala mi w kilka minut zrobić to, co wcześniej zajmowało młodszemu prawnikowi cały dzień – od analizy dokumentów po przygotowanie pierwszego projektu umowy – mówi Tobias. Na jego prośbę nazwa kancelarii pozostaje do wiadomości redakcji.
Zdaniem Tobiasa część kancelarii może już ograniczać zatrudnienie młodszych prawników, bo AI wykonuje rutynowe zadania taniej, niż kosztuje etat. Zmiana nie dotyczy więc tylko wygody pracy. Wpływa na koszty kancelarii, strukturę zatrudnienia, sposób rozliczania klientów i konkurencję na rynku.
Przeczytaj także: WYPALENIE ZAWODOWE W DZIEDZINIE SZTUCZNEJ INTELIGENCJI DOCIERA DO NORWEGII
„Ekspertyza dużych kancelarii, bez ich wygórowanych stawek”
Takim hasłem kilka tygodni temu amerykańska prawniczka Elizabeth Spector Louden rzuciła na LinkedInie wyzwanie gigantom branży. Promując swoją nową firmę doradczą z zakresu prawa pracy, stawia sprawę jasno: dzięki pełnemu wykorzystaniu sztucznej inteligencji może drastycznie obniżyć ceny usług.
Ten ruch wywołał w branży spore poruszenie, a inni prawnicy uważnie obserwują jego efekty. Model, który proponuje, to jednoosobowa praktyka wspierana przez AI. Sztuczna inteligencja pomaga w przygotowaniu dokumentów, obsłudze zapytań, organizacji pracy i administracji. Prawnik odpowiada za strategię, ocenę ryzyka i ostateczne decyzje.
Dla klientów może to oznaczać dostęp do doświadczenia specjalisty bez ponoszenia wszystkich kosztów utrzymania dużej kancelarii.
Mniej godzin pracy, większa presja na ceny
Tradycyjna kancelaria opierała się na podziale ról między partnerów, prawników prowadzących sprawy oraz młodszych prawników i asystentów. Ci ostatni analizowali dokumenty, przygotowywali pierwsze wersje pism, szukali orzecznictwa i porządkowali informacje.
Właśnie w tych zadaniach AI oszczędza najwięcej czasu. Dokumenty, nad którymi prawnik siedział kilka godzin, wstępnie uporządkuje w kilkanaście minut. Potem sprawdza wyniki, weryfikuje źródła i podejmuje decyzje, które wymagają doświadczenia.
W praktyce jeden doświadczony specjalista może wykonać część pracy, która wcześniej wymagała kilku osób. Czy kancelarie będą więc nadal potrzebować tak dużych zespołów?
Przeczytaj także: NOWE TECHNOLOGIE | OPENAI WYPUSZCZA GPT4, NAJNOWSZĄ WERSJĘ PO SENSACJI CHATGPT
Potrzebujesz adwokata w Norwegii?
AI pomoże w przygotowaniu dokumentów, ale za strategię i odpowiedzialność odpowiada człowiek. Porozmawiaj o swojej sprawie z adwokatem – po polsku.
ZNAJDŹ ADWOKATA »Norwegia: AI już zmienia praktykę prawną
Norweski rynek usług prawnych również odczuwa tę zmianę. Według analizy sporów sądowych w Norwegii, przygotowanej w ramach przewodnika Chambers and Partners, AI jest wykorzystywana m.in. do zbierania informacji o sprawie, analizy dokumentów i przygotowywania pism procesowych.
Nie oznacza to jednak, że norweskie prawo można bezpiecznie powierzyć chatbotowi. Na początku 2025 roku do Sądu Najwyższego (Høyesterett) trafiło pismo procesowe z przepisami i materiałami legislacyjnymi, które nie istnieją – wymyśliła je sztuczna inteligencja. Sąd Najwyższy zaktualizował wytyczne dla adwokatów, a nadzór adwokacki (Advokattilsynet) złożył w tej sprawie skargę dyscyplinarną do Advokatnemnda. Jak opisuje magazyn adwokacki Advokatbladet, Advokatnemnda ostatecznie odrzuciła sprawę bez rozstrzygnięcia co do meritum. Uznała, że ma ona ograniczone znaczenie precedensowe, mimo że była pierwszą taką sprawą w Norwegii. Podkreśliła jednocześnie, że adwokaci zawsze muszą sprawdzać prawdziwość źródeł prawa, także gdy korzystają z AI.
Zasada jest jednoznaczna: prawnik odpowiada za treść dokumentów, które składa w sądzie. Nie może tłumaczyć błędu tym, że wygenerował go algorytm.
Dodatkowym wyzwaniem jest ograniczony dostęp twórców AI do norweskich źródeł prawa – pisze o tym przewodnik Chambers. Kluczowa baza Lovdata zabrania w swoich warunkach używania treści do trenowania lub rozwijania algorytmów AI oraz masowego pobierania danych. Wąski wyjątek dotyczy pojedynczych dokumentów opracowanych przez organy publiczne, pod warunkiem że system AI ich nie zapisuje ani nie wykorzystuje do treningu. Dlatego odpowiedzi popularnych chatbotów w sprawach norweskiego prawa wymagają szczególnie dokładnej kontroli.
Przeczytaj także: „JESTEŚMY W STANIE WOJNY”. EUROPA MOBILIZUJE SIŁY PRZECIWKO CYBERATAKOM
Bezpieczeństwo danych i odpowiedzialność prawnika
W branży prawniczej szybkość nie może być ważniejsza niż poufność. Kancelarie przetwarzają dane klientów, dokumenty finansowe, informacje o sporach i materiały objęte tajemnicą zawodową. Wklejanie ich do niesprawdzonych narzędzi AI może skończyć się poważnymi problemami z ochroną danych.
Norweskie zrzeszenie adwokatów (Advokatforeningen) opublikowało 5 września 2025 roku wytyczne dotyczące korzystania z AI. Podkreśla w nich odpowiedzialność zawodową, kontrolę jakości i bezpieczeństwo informacji. Część kancelarii wybiera dlatego wyspecjalizowane, zamknięte narzędzia – takie jak PONS – zamiast ogólnodostępnych chatbotów. Według informacji na stronie producenta (PONS Labs AS z Oslo) platforma ma certyfikat ISO 27001 (zarządzanie bezpieczeństwem informacji), przechodzi audyt SOC 2 Type II, a dane są domyślnie przechowywane i przetwarzane w UE.
Duże kancelarie: AI to dziś wymóg, nie przewaga
Podobne wnioski płyną z rozmowy z grudnia 2024 roku, z cyklu „Fremtidens Jurist”, opublikowanej przez Karnov Group Norway – dostawcę informacji prawniczej dla kancelarii – z Geirem Sviggumem, głównym partnerem zarządzającym (Managing Partner) kancelarii Wikborg Rein. Jak mówi: „KI er en ‘hygienefaktor’ som studenter og nyutdannede tar for gitt” – AI to „czynnik higieniczny”, który studenci i świeżo upieczeni absolwenci uznają za oczywisty.
Kancelaria korzysta głównie z gotowych narzędzi dostępnych na rynku, a brakujące rozwiązania tworzy z partnerami. AI wspiera tłumaczenia, anonimizację dokumentów, wyszukiwanie źródeł, przegląd dokumentów, przygotowywanie pism i umów oraz transkrypcję nagrań. Sam dostęp do technologii nie wystarczy – prawnicy muszą się stale szkolić, a wybór narzędzi powinien angażować także stronę biznesową firmy.
Przeczytaj także: JAK FINLANDIA NAUCZYŁA SWOJE SPOŁECZEŃSTWO SZTUCZNEJ INTELIGENCJI — ARTIFICIAL INTELLIGENCE (AI)
Odciąż firmę od papierologii
Administracja, dokumentacja i compliance w Twojej firmie w Norwegii – w jednym miejscu, po polsku.
CENTRUM USŁUG BIZNESOWYCH »Czy młodzi prawnicy stracą pracę?
Jednym z największych znaków zapytania jest przyszłość prawników na początku kariery. Do tej pory kancelarie uczyły ich na analizie dokumentów, projektach pism i powtarzalnych zadaniach. Jeśli te zadania przejmie AI, zmieni się sposób kształcenia przyszłych specjalistów.
Nie musi to oznaczać końca zawodu. Bardziej prawdopodobna jest zmiana struktury zatrudnienia i oczekiwań: większe znaczenie zyskają analiza, ocena ryzyka, kontakt z klientem i umiejętność sprawdzania pracy sztucznej inteligencji.
Młody prawnik będzie musiał nauczyć się nie tylko interpretować przepisy, ale też skutecznie współpracować z technologią.
Tę zmianę zapowiadano w Norwegii już w 2023 roku. Magazyn adwokacki Advokatbladet pisał wówczas, że AI nie zastąpi adwokatów, ale może zmniejszyć zapotrzebowanie na aplikantów i asystentów prawnych, bo przejmie część ich pracy. Rozmówcy podkreślali, że przewagę zyskają prawnicy korzystający z AI, a systemy takie jak ChatGPT nie potrafią ocenić wiarygodności własnych odpowiedzi.
Z kolei ekspert EY Norge Andreas Bjørnebye wskazywał, że od prawników będzie się wymagać m.in.:
- umiejętności pracy z AI i weryfikowania jej wyników,
- solidnej wiedzy fachowej, która pozwala kontrolować jakość,
- rozumienia kontekstu i potrzeb klienta,
- pracy w zespołach z technologami i ekonomistami.
Koniec rozliczania za każdą godzinę?
AI może zmienić także sposób wyceny usług prawnych. Jeśli przygotowanie dokumentu zajmuje kilkanaście minut zamiast kilku godzin, klient zacznie kwestionować rachunek za przepracowane godziny. Coraz częściej będzie oczekiwał przejrzystej ceny za konkretną usługę lub rezultat.
Potwierdza to badanie „The AI Imperative”, przeprowadzone przez Deloitte Legal – jedną z największych firm doradczych i prawniczych na świecie – wiosną 2026 roku wśród 121 szefów działów prawnych z całego świata:
- 85% uważa, że AI zmieni sposób, w jaki kancelarie wyceniają swoje usługi,
- udział pracy rozliczanej godzinowo ma spaść z 72% do 44% w ciągu 2–3 lat,
- działy prawne spodziewają się, że AI zautomatyzuje lub zaoszczędzi średnio 28% ich pracy.
To dane globalne, nie tylko norweskie, ale pokazują kierunek zmian na całym międzynarodowym rynku usług prawnych.
Ten sam problem opisuje Wolters Kluwer, międzynarodowy dostawca rozwiązań informacji prawnej. Zwraca uwagę, że jeśli prawnik rozlicza się według przepracowanych godzin, a dzięki AI pracuje szybciej, pojawia się pytanie o wycenę usługi i o to, czy informować klienta o użyciu AI. Producent narzędzi dla prawników ma jednak własny interes w promowaniu AI, więc jego wnioski warto czytać ostrożnie.
W raporcie „Future Ready Lawyer 2026”, opublikowanym przez Wolters Kluwer w marcu 2026 roku, 62% prawników deklaruje, że dzięki AI oszczędza od 6 do 20% tygodniowego czasu pracy, a około połowa zgłasza wzrost przychodów. Badanie objęło 810 prawników ze Stanów Zjednoczonych, Chin i dziewięciu krajów europejskich, w tym Polski. Norwegii w nim nie ma, a wyniki to deklaracje respondentów.
Co to oznacza dla klienta?
- Szybsza i potencjalnie tańsza obsługa prostszych spraw – Deloitte wskazuje obniżenie kosztów jako główną korzyść, jakiej klienci oczekują od AI u dostawców usług prawnych.
- Coraz częściej przejrzyste wyceny za usługę zamiast rozliczenia za godziny.
- Prawdziwe doradztwo nadal wymaga prawnika: AI nie zastępuje oceny konkretnej sytuacji, a w złożonych sprawach potrzebny jest adwokat.
- Warto zapytać kancelarię, jak chroni dane klientów – gdzie są przechowywane, kto ma do nich dostęp i czy są używane do trenowania modeli.
Ostatni punkt dotyczy zwłaszcza firm przekazujących kancelariom umowy, dane pracowników i dokumenty finansowe. Wskazówki o ocenie bezpieczeństwa platform pochodzą z materiału dostawcy narzędzi, więc traktuj je jako listę pytań do kancelarii, a nie rekomendację konkretnego produktu.
Przeczytaj także: AGENT KONWERSACYJNY CHATGPT | CO MOŻEMY (NAPRAWDĘ) ZROBIĆ Z TĄ SZTUCZNĄ INTELIGENCJĄ?
Czy mogę zapytać ChatGPT o norweskie prawo?
Dla Polaków w Norwegii to pytanie jest bardzo praktyczne. Chatbot może pomóc zrozumieć obce pojęcia, przetłumaczyć pismo albo przygotować listę pytań do adwokata. Nie zastąpi jednak porady w sprawie, w której liczą się terminy i norweskie przepisy – a AI potrafi pewnym tonem podać nieistniejący przepis, tak jak w sprawie przed Sądem Najwyższym.
Do czego AI może się przydać
- wyjaśnienie norweskich pojęć i skrótów w piśmie lub umowie,
- wstępne tłumaczenie dokumentu,
- przygotowanie pytań i listy dokumentów na spotkanie z adwokatem.
Kiedy iść do adwokata
- gdy w grę wchodzą terminy, np. odwołanie od decyzji,
- w sprawach najmu, pracy, rozwodu, spadku lub sporu z firmą,
- gdy odpowiedź chatbota różni się od tego, co wynika z pisma urzędu lub umowy.
Nie wklejaj do publicznych chatbotów danych osobowych, numerów identyfikacyjnych ani poufnych dokumentów.
Przeczytaj także: PRAWO | DARMOWA-BEZPŁATNA POMOC PRAWNA (FRI RETTSHJELP) W NORWEGII. KTO MOŻE JĄ OTRZYMAĆ?
Prowadzisz firmę w Norwegii?
Umowy, spory z klientami, zatrudnianie pracowników – skorzystaj z pomocy adwokata lub radcy prawnego dla firm.
PRAWNIK DLA FIRMY »Prawnik przyszłości będzie pracował inaczej
Sztuczna inteligencja nie przejmie wszystkich obowiązków prawnika. Nie zastąpi odpowiedzialności zawodowej, doświadczenia, znajomości lokalnego prawa, negocjacji ani kontaktu z klientem. Może jednak sprawić, że dotychczasowy model kancelarii przestanie być konkurencyjny.
Największą przewagę zdobędą specjaliści, którzy połączą doświadczenie z umiejętnym korzystaniem z nowych technologii. Dla jednych to szansa na mniejszą, elastyczniejszą i tańszą kancelarię. Dla innych – konieczność przebudowania całego sposobu działania.
Przewagę zyskają ci prawnicy, którzy znają przepisy i potrafią jednocześnie pracować z technologią.
Zmiana sposobu pracy to także nowe obciążenia: większe tempo, presja na wyniki i konieczność weryfikowania tego, co przygotowała maszyna. Kancelarie jako pracodawcy powinny uwzględnić to w ocenie ryzyka, w tym psychospołecznego. Pomaga w tym BHT (Bedriftshelsetjeneste), a zespołom przydadzą się też szkolenia HMS i szkolenia z odpowiedzialnego korzystania z AI.
W gruncie rzeczy nie chodzi więc o ilość, lecz o jakość i precyzję. AI przyspiesza pracę, ale to prawnik odpowiada za dokładność wyniku.
Najczęstsze pytania, które warto sobie zadać
Czy AI zastąpi mojego adwokata?
Nie w pełni. AI przejmuje rutynowe zadania, ale odpowiedzialność za treść pism, strategię i ocenę ryzyka nadal ponosi prawnik.
Czy mogę zapytać ChatGPT zamiast iść do adwokata?
Na ogólne pytania i do zrozumienia podstaw – tak. Gdy w grę wchodzą terminy, większe pieniądze albo skutki dla rodziny, potrzebna jest porada prawnika znającego norweskie przepisy.
Czy adwokat może korzystać z AI w mojej sprawie?
Może, ale odpowiada za wynik i musi chronić tajemnicę zawodową. Norweska adwokatura opublikowała w tej sprawie wytyczne w 2025 roku. Czy prawnik powinien informować klienta o użyciu AI, to w branży wciąż temat dyskusji, więc możesz zapytać o to wprost.
Czy mogę wkleić swoje dokumenty do ChatGPT?
Zachowaj ostrożność. Umowy, korespondencja i dane osobowe to informacje wrażliwe. Jeśli korzystasz z ogólnodostępnych narzędzi, usuń dane identyfikujące, a w poufnych sprawach lepiej tego unikać.
Czy AI może się mylić w sprawach prawnych?
Tak. Może podać nieaktualny lub nieprawdziwy przepis albo nieistniejące źródło, dlatego każdą odpowiedź trzeba sprawdzić w wiarygodnym źródle, na przykład w Lovdata.
Czy usługi prawne będą tańsze dzięki AI?
Dostawcy usług prawnych liczą na niższe koszty, a klienci coraz częściej oczekują wycen za konkretną usługę zamiast rozliczenia za godziny. Skala zmian w Norwegii dopiero się okaże.
W kolejnych tematach cyklu sprawdzimy, jak sztuczna inteligencja wpływa na inne zawody i które grupy pracowników najmocniej odczują nadchodzącą transformację rynku pracy.