+(47) 23 89 88 63
Oslo, 9 września 2026: O dwunastej w południe brama Pałacu Królewskiego otworzyła się i miasto ucichło. Trumna Haralda V, okryta królewskim sztandarem, ruszyła na artyleryjskiej lawecie w dół Karl Johans gate w stronę Oslo Katedry — tej samej alei, którą król przez trzydzieści pięć lat przejeżdżał w drodze do Stortingu, na parady i na balkon 17 maja. Tym razem szedł za nią jego syn.
Wymarsz
Kondukt prowadzili konna policja, sygnaliści Gwardii Królewskiej i orkiestry wojskowe. Za lawetą, pieszo, szli król Haakon VIII, księżniczka koronna Ingrid Alexandra, książę Sverre Magnus i księżniczka Märtha Louise. Królowa Mette-Marit i królowa Sonja jechały w samochodzie tuż za nimi. Dalej — zagraniczni monarchowie, przewodniczący Stortingu, premier, głowy państw, rząd, przedstawiciele Sametingu, wojska i dworu.
Aleja była wyłożona flagami i wypełniona ludźmi. Na trasie ustawiono telebimy; w kościołach, bibliotekach i ratuszach w całym kraju transmitowano ceremonię na dużych ekranach. Oslo zamieniło się w strefę bezpieczeństwa — bez samochodów, bez hulajnóg, nawet bez parasoli, mimo zapowiadanego deszczu.
Katedra
O trzynastej, po trzech uderzeniach dzwonu, cała Norwegia stanęła na minutę ciszy. Zatrzymał się transport publiczny, zatrzymała się praca. Trzy uderzenia dzwonu zamknęły ciszę i rozpoczęło się nabożeństwo w katedrze Oslo, prowadzone przez zwierzchnika Olava Fykse Tveita, z udziałem biskup Oslo Sunnivy Gylver.
Przeczytaj także: KRÓL NORWEGII BEZ KORONY: HAAKON VIII ZŁOŻYŁ PRZYSIĘGĘ
Rodzina królewska siedziała po prawej stronie trumny. Mowy pożegnalne wygłosili przewodniczący Stortingu Masud Gharahkhani i premier Jonas Gahr Støre. — Kiedy się cieszyliśmy, cieszył się razem z nami. Po 22 lipca, kiedy przyszła żałoba, przeżywał ją razem z nami — mówił Støre, a na koniec zwrócił się do wdowy: „W imieniu nas wszystkich: co za królowa". Sonja odpowiedziała bezgłośnie: Dziękuję.
Program był zbudowany jak portret. Świece zapalili obok siebie przedstawiciele pięciu wyznań i światopoglądów: chrześcijanka, humanistka, buddystka, Żydówka i muzułmanka. Ewangelię Jana odczytano po północnolapońsku. Åge Aleksandersen, Tuva Syvertsen i Andreas Aase zagrali „Jørgena Hattemakera" — piosenkę o biednym kapeluszniku, który porównuje swoje życie z życiem króla Salomona. Trudno wskazać drugi europejski dwór, w którym taka pieśń zabrzmiałaby na królewskim pogrzebie.
Księżniczka koronna Victoria odczytała po szwedzku modlitwę św. Franciszka — tak samo jak na ślubie Haakona i Mette-Marit w tej samej katedrze w 2001 roku. Chór zaśpiewał prapremierowe „Nunc dimittis" Kjella Habbestada po lapońsku, łacinie i nynorsku. „Abide With Me" zaśpiewała Hillari; refren podchwyciła księżniczka koronna, a premier zdjął okulary, żeby otrzeć łzy. Na koniec „Kongesangen" i „Deilig er jorden".
Przeczytaj także: NORWEGIA ŻEGNA UKOCHANEGO KRÓLA: KRAJ W ŻAŁOBIE, POGRZEB HARALDA V 9 WRZEŚNIA
Kiedy rodzina wyszła przed katedrę, nad Oslo przeleciały cztery F-35 w formacji „Missing man" — z pustym miejscem tam, gdzie powinien być jeden z samolotów.
Akershus
Ostatni odcinek trumna przebyła w mniejszym kondukcie, do kościoła zamkowego na twierdzy Akershus. Na czele szli król Haakon, król Karol XVI Gustaw i król Fryderyk X. Tam odbyła się prywatna uroczystość dla rodziny i gości królewskich, po której trumnę spuszczono do krypty — do królewskiego mauzoleum, gdzie spoczywają już Haakon VII z królową Maud oraz Olav V z księżną koronną Märthą. Sarkofag Haralda stanął po lewej stronie tamtych dwóch; zaprojektowano go jako podwójny, z myślą o królowej Sonji.
Potem para królewska wyszła na dziedziniec twierdzy. Flagi, opuszczone do połowy masztu od dwunastu dni, poszły w górę, a nad fiordem huknął podwójny salut królewski.
I wtedy zaczęły bić dzwony. Nie tylko w katedrze Oslo — we wszystkich kościołach w Norwegii, od Lindesnes po Kirkenes, jednocześnie, przez pełną godzinę. Dwanaście dni wcześniej te same dzwony obwieściły śmierć króla. Tym razem nie były już znakiem żałoby: kraj, który o trzynastej zamilkł na minutę, o wpół do czwartej odezwał się z każdej wieży naraz. To był ostatni punkt państwowego pożegnania i pierwszy dźwięk nowego panowania.
Harald V zmarł 28 sierpnia w Rikshospitalet w wieku 89 lat. Panował od stycznia 1991 roku i był najstarszym monarchą Europy — a także pierwszym królem urodzonym na norweskiej ziemi od blisko sześciu stuleci. Przez ostatnie lata chorował, trafiał do szpitali, a obowiązki przejmował za niego syn jako regent. Abdykacji jednak konsekwentnie odmawiał: przysięgę złożoną przed Stortingiem traktował jako zobowiązanie na całe życie i mówił o tym bez patosu, jak o rzeczy oczywistej.
Przeczytaj także: NIE ŻYJE KRÓL NORWEGII HARALD V. TRON OBEJMUJE HAAKON VIII
Odchodzi w momencie dla instytucji niełatwym. Seria skandali wokół rodziny królewskiej zbiła poparcie dla monarchii do około sześćdziesięciu procent — o dziesięć punktów w kilka miesięcy. Debata w Stortingu z 3 lutego pokazała jednak, jak wąski jest ruch republikański: za zniesieniem monarchii opowiedziało się dwudziestu sześciu posłów, przeciw stu czterdziestu jeden. Sondaże mierzyły instytucję, nie człowieka. Jego popularność nie drgnęła.
Zapamiętany zostanie nie z powodu władzy, której formalnie nie miał, lecz z powodu zdania, które w 2016 roku wypowiedział w ogrodzie pałacowym — że Norwegami są także ci, którzy przyjechali z daleka, i że jego naród to dziewczyny kochające dziewczyny i chłopcy kochający chłopców.
Kondukt, który dziś przeszedł Karl Johans gate, był pożegnaniem człowieka, który tę definicję narodu poszerzył.
