+(47) 23 89 88 63
Król Harald V zmarł w piątek nad ranem w Oslo w wieku 89 lat — poinformował norweski dwór królewski, Kongehuset. Monarcha odszedł spokojnie w szpitalu Rikshospitalet 28 sierpnia o godz. 6.35. Zgodnie z konstytucją tron automatycznie objął jego syn, dotychczasowy książę koronny Haakon, jako Haakon VIII.
Harald V przebywał w szpitalu od 17 sierpnia z powodu niedokrwistości hemolitycznej — schorzenia polegającego na nadmiernie szybkim rozpadzie czerwonych krwinek. Później rozwinęło się u niego bakteryjne zakażenie krwi. W czwartek pałac określił stan monarchy jako „wyjątkowo poważny", a rodzina — królowa Sonja, Haakon z żoną Mette-Marit oraz ich dorosłe dzieci — spędziła przy jego łóżku większość dnia.
Harald zasiadał na tronie 35 lat. Objął go w 1991 r. po śmierci ojca, Olava V, przyjmując dewizę „Wszystko dla Norwegii". Był najstarszym panującym monarchą Europy. Urodzony pod Oslo w 1937 r., był pierwszym księciem urodzonym w Norwegii od ponad 500 lat; jako trzylatek uciekł z matką i siostrami przed niemiecką inwazją — najpierw do Szwecji, potem do Stanów Zjednoczonych.
Przeczytaj także: KONTROWERSJE WOKÓŁ DRUGIEGO MAŁŻEŃSTWA KSIĘŻNICZKI MÄRTHY LOUISE Z BISEKSUALNYM AFROAMERYKAŃSKIM „SZAMANEM” DURKIEM VERRETTEM
Mimo pogarszającego się zdrowia konsekwentnie odrzucał abdykację. W styczniu 2024 r., po ustąpieniu duńskiej królowej Małgorzaty, powtórzył, że przysięga złożona przy wstąpieniu na tron obowiązuje go do końca życia.
Premier Jonas Gahr Støre oświadczył, że w żałobie pogrążony jest cały naród, a Norwegowie pozostają z głębokim poczuciem wdzięczności za długie życie w służbie krajowi. Flaga na pałacu królewskim w Oslo została opuszczona do połowy masztu, a przed rezydencją gromadzili się mieszkańcy składający kwiaty. Hołd zmarłemu oddali m.in. król Szwecji Karol XVI Gustaw, który nazwał go swoim dobrym przyjacielem, oraz duńska para królewska — Fryderyk X i królowa Maria.
Kondolencje złożyła także Ambasada RP w Oslo. W komunikacie opublikowanym po norwesku i po polsku placówka napisała, że przyjęła wiadomość z największym smutkiem, i wspomniała wizyty króla w Polsce oraz jego słowa wsparcia w przełomowych momentach najnowszej polskiej historii. Ambasada podziękowała też „za przyjaźń, jaką otaczał Polaków, którzy w ostatnich dekadach przybywali do Norwegii w poszukiwaniu lepszego życia".
Harald poślubił Sonję Haraldsen w 1968 r., po dziewięciu latach starań o zgodę ojca na małżeństwo z kobietą spoza arystokracji. Jako książę koronny startował w regatach żeglarskich na igrzyskach w Tokio (1964), Meksyku (1968) i Monachium (1972). Po zamachach Andersa Behringa Breivika w 2011 r., w których zginęło 77 osób, powiedział Norwegom, że wolność jest silniejsza od strachu.
Nowy król ma 53 lata i wielokrotnie pełnił obowiązki regenta w czasie choroby ojca. Następczynią tronu została jego najstarsza córka, księżniczka Ingrid Alexandra. Zmiana konstytucji z 1990 r., wprowadzająca pierwszeństwo najstarszego dziecka niezależnie od płci, nie działała wstecz — dlatego Haakon wyprzedzał w kolejce starszą siostrę, księżniczkę Märthę Louise.
Przeczytaj także: SKANDAL W NORWESKIEJ RODZINIE KRÓLEWSKIEJ: SYN KSIĘŻNEJ KORONNEJ METTE-MARIT PRZYZNAJE SIĘ DO NAPAŚCI NA SWOJĄ DZIEWCZYNĘ
Haakon VIII obejmuje tron w trudnym dla monarchii momencie. Reputację dworu nadszarpnęły ujawnione w styczniu kontakty jego żony, obecnie królowej Mette-Marit, z Jeffreyem Epsteinem — sama Mette-Marit nie jest oskarżana o żadne przestępstwo i przeprosiła za sytuację, w jakiej postawiła rodzinę królewską. Jej syn z wcześniejszego związku, Marius Borg Høiby, został w czerwcu skazany na cztery lata więzienia za gwałty; od wyroku się odwołał. Nie ma tytułów królewskich ani obowiązków dworskich.
Pogrzeb odbędzie się w Oslo. Król spocznie w królewskim mauzoleum w twierdzy Akershus, obok rodziców, dziadków i innych przodków.
