+(47) 23 89 88 63
Norwegia przyspiesza wdrażanie globalnej reformy podatkowej przygotowanej przez OECD, budując jeden z najbardziej zaawansowanych systemów automatycznej wymiany danych podatkowych oraz informacji fiskalnych w Europie. Nowe mechanizmy obejmują zarówno międzynarodowe korporacje, jak i osoby prywatne posiadające zagraniczne aktywa, co – zdaniem ekspertów – oznacza trwałą zmianę zasad automatycznej kontroli.
Od momentu uruchomienia automatycznej wymiany informacji finansowych norweskie organy podatkowe – SKATTEETATEN otrzymały dane o setkach tysięcy zagranicznych rachunków bankowych należących do norweskich rezydentów podatkowych. Informacje napływają z wielu jurysdykcji, w tym ze Szwajcarii, Luksemburga oraz Centrów Offshore, takich jak Panama i Kajmany. Oznacza to praktyczny koniec tradycyjnej tajemnicy bankowej w relacjach transgranicznych.
Przeczytaj także: REZYDENT W NORWEGII? JAKIE PODATKI ZAPŁACISZ OD NIERUCHOMOŚCI ZA GRANICĄ?
„Automatyczna wymiana danych podatkowych pozwala nam szybciej identyfikować ryzyko uchylania się od opodatkowania i zwiększa skuteczność egzekucji przepisów” – przekazał w komunikacie Skatteetaten.
Globalny podatek minimalny i nowa architektura kontroli
Zmiany są bezpośrednim następstwem wdrożenia globalnego minimalnego podatku dla największych grup kapitałowych w ramach tzw. GLOBAL ANTI-BASE EROSION MODEL RULES — PILLAR TWO, przygotowanego przez OECD. Nowe zasady obligują międzynarodowe koncerny do płacenia co najmniej 15 proc. efektywnego podatku CIT – niezależnie od miejsca rejestracji spółek holdingowych.
Norwegia poszła o krok dalej. Od 1 stycznia 2025 r. obowiązuje mechanizm alokacji podatku uzupełniającego (UTPR), który umożliwia pobór brakującej części podatku w krajach, gdzie grupa posiada realną obecność gospodarczą – nawet jeśli państwo siedziby spółki dominującej nie wdrożyło zasad OECD. Przepisy te zostały wpisane do ustawy o podatku uzupełniającym (art. 2-10 – 2-14).
Przeczytaj także: PORTUGALIA PRZYWRACA ZMIANY NA RYNKU NIERUCHOMOŚCI I REZYGNUJE Z NADZWYCZAJNEGO PODATKU ZA OBIEKTY TURYSTYCZNE
W praktyce oznacza to przejście do modelu automatycznej kontroli transgranicznej, w którym dane finansowe i podatkowe są analizowane w czasie niemal rzeczywistym przez administracje wielu państw.
GIR: Nowy filar wymiany informacji
Kolejnym etapem reformy było podpisanie przez Norwegię – 1 września 2025 r. – umowy o automatycznej wymianie deklaracji GloBE Information Return (GIR). Porozumienie umożliwia norweskiej administracji skarbowej przesyłanie i odbieranie szczegółowych raportów podatkowych od organów innych krajów.
Nowy system pozwala na tzw. scentralizowane składanie deklaracji: jeden podmiot z grupy kapitałowej może złożyć GIR lokalnie, a administracje podatkowe państw uczestniczących automatycznie wymienią między sobą niezbędne informacje. Ma to ograniczyć biurokrację po stronie firm, jednocześnie zwiększając skuteczność nadzoru fiskalnego.
Globalny obowiązek podatkowy: Koniec „Szarej Strefy” dla osób prywatnych
Choć mechanizmy GloBE i GIR projektowano z myślą o dużych korporacjach, norweskie władze podkreślają, że automatyczna wymiana danych obejmuje również osoby fizyczne.
Przeczytaj także: PODATKI OD INWESTYCJI I ZYSKÓW KAPITAŁOWYCH W NORWEGII: ZASADY, STAWKI I STRATEGIE
Norwegia od lat stosuje zasadę globalnego obowiązku podatkowego – Globalskatteplikt. Oznacza ona, że rezydenci podatkowi muszą deklarować:
- zagraniczne dochody,
- nieruchomości położone poza Norwegią,
- rachunki bankowe,
- inwestycje kapitałowe,
- kryptowaluty,
- udziały w spółkach zagranicznych.
Według Skatteetaten dane napływające bezpośrednio z banków i zagranicznych administracji podatkowych są automatycznie porównywane z deklaracjami podatników. Systemy analityczne generują sygnały ryzyka w przypadku rozbieżności, co może skutkować wezwaniem do korekty lub wszczęciem kontroli.
Zagraniczne konta i nieruchomości pod lupą
Szczególną uwagę fiskus kieruje na podatników posiadających:
- rachunki bankowe poza Norwegią,
- nieruchomości inwestycyjne w Szwajcarii i krajach UE (m.in. Hiszpania, Portugalia, Polska),
- dochody z zagranicznego najmu,
- dywidendy z zagranicznych spółek.
Dane te są analizowane w ramach standardu CRS OECD, umożliwiającego automatyczne wykrywanie niezgłoszonych aktywów i dochodów.
Przeczytaj także: PODATEK NORWEGII: JAK SKORYGOWAĆ DEKLARACJĘ?
Kryptowaluty: rosnąca presja regulacyjna
Nowa architektura fiskalna obejmuje również rynek kryptowalut. OECD i europejskie instytucje finansowe wdrażają systemy raportowania transakcji cyfrowych aktywów, a coraz więcej giełd przekazuje dane klientów organom podatkowym.
Skatteetaten przypomina, że:
- transakcje kryptowalutowe podlegają raportowaniu,
- zyski kapitałowe muszą być wykazywane w deklaracjach,
- nieujawnione operacje są coraz łatwiej identyfikowane.
Eksperci rynku podatkowego mówią wprost o końcu praktycznej anonimowości w tym segmencie.
Sankcje i dobrowolne korekty
Rozbudowa systemu wymiany danych oznacza także wzrost ryzyka sankcji dla podatników, którzy nie dopełnili obowiązków sprawozdawczych. W grę wchodzą: zaległe podatki, odsetki, kary administracyjne, a w poważnych przypadkach sankcje karno-skarbowe.
Najczęstsze nieprawidłowości dotyczą niezgłoszonych kont bankowych, dochodów z zagranicznego najmu, dywidend oraz zysków kapitałowych.
Norweski fiskus podkreśla jednocześnie, że dobrowolne korekty złożone przed rozpoczęciem kontroli są nadal najbezpieczniejszą ścieżką. Doradcy podatkowi rekomendują audyt zagranicznych aktywów, przegląd wcześniejszych deklaracji i uporządkowanie dokumentacji.
Nowa rzeczywistość finansów prywatnych
Automatyczna wymiana danych podatkowych staje się trwałym elementem globalnej architektury fiskalnej OECD. Dla podatników działających zgodnie z prawem oznacza to większą przewidywalność systemu. Dla osób korzystających z nieujawnionych struktur zagranicznych – trwałą zmianę reguł gry.
Przeczytaj także: „BOMBA PODATKOWA” DLA WIELU WŁAŚCICIELI NIERUCHOMOŚCI W NORWEGII
Eksperci podkreślają, że system nie ma charakteru tymczasowego. Jest fundamentem długoterminowej strategii walki z unikaniem opodatkowania i przenoszeniem zysków poza jurysdykcje podatkowe.
Analitycy wskazują, że oznacza to stopniowe przejście od kontroli następczych do modelu prewencyjnego, w którym niezgodności podatkowe będą wykrywane niemal w czasie rzeczywistym.
Dla podatników – konieczność pełnej transparentności finansowej. Zdaniem analityków jest to jeden z najważniejszych etapów przebudowy globalnego systemu podatkowego od dekad.
